Czesław Rzadkosz

W 1949 roku, Rzadkosz, uczeń szkoły średniej, członek Organizacji Broniącej Wolności i Wiary został aresztowany i uznany za wroga Polski Ludowej, a przez Sąd Wojskowy skazany na 6 lat więzienia. Po powrocie do Fordonu w 1956 roku po odbyciu przymusowej „resocjalizacji” w kopalniach i batalionach karnych, Rzadkosz zajął się swoim wykształceniem, pracą i największą pasją swojego życia – piłką nożną. Pan Rzadkosz za niesienie pomocy potrzebującym otrzymał Złotą Odznakę Dawców Krwi – nr 191 z 26.11.1966 roku. Za działalność zawodową i społeczną został udekorowany Srebrnym Krzyżem Zasługi przez Ówczesne władze PRL, które doceniły jego pracę i zaangażowanie w sporcie (nr 290-75-20 z dnia 12.03.1975 r.) Za krzywdy poniesione w walce z ustrojem komunistycznym władze państwowe i lokalne III RP przyznały Rzadkoszowi następujące odznaczenia i wyróżnienia: Odznaka Honorowa za Zasługi dla Miasta Bydgoszczy-25.12.1979; Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski- nr 1273-90-10 z 31.10.90 r. Krzyż Związku Represjonowanych Polskich Żołnierzy Górników -376-2-98 z 12.02. 91; Kombatancki Krzyż Zasługi – nr 784/97 rok 1995; Odznaka Weterana Walki o Niepodległość nr 342/52/1660 rok 1995; Krzyż Więźnia Politycznego- nr 1236 z 14.10.96; Honorowa Odznaka Związku- nr 173 z 02.12. 99; Medal 10-ciolecia Związku Żołnierzy Górników z 04.12.01 r., Medal „Pro Memoria” nadany przez Urząd d/s Kombatantów – nr 2417/05 z 06.06.05 r.; Srebrny Medal Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa- nr 15401 z 12.08.05 r.; Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski- nr 57-2006.-2 z 01.06.06 r., Brązowy Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju- nr 158-2006-61 z 10.05.06 r.; Srebrna Odznaka Honorowa Związku Inwalidów Woj RP- nr 007397 z 12.02.08 r.; Medal Prezydenta Miasta Bydgoszczy i tego samego dnia Medal Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 05.06.08 – za zasługi dla miasta i województwa.; Medal Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego z 10.09.11 r.; Złoty Medal Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa nr 9326 z 07.07.11 r.; Złotą Odznakę Honorową Związku Inwalidów Woj. nr 004122 z 31,06.11 r.

Widać, ze nazbierało się tych odznaczeń całkiem sporo. Wystarczyłoby tych odznaczeń do uhonorowania kilku osób. Praca i działalność Czesława Rzadkosz zyskały uznanie. Aby scharakteryzować sylwetkę Czesława Rzadkosza w walce o Polskę posłużę sie artykułem zamieszczonym w PRAWIE I HISTORII „Organizacja Broniąca Wiary i Wolności”. W październiku 1949 roku w odpowiedzi na decyzję władz o rozwiązaniu wszystkich stowarzyszeń katolickich, w tym Milicji Niepokalanej Józef Gniot i Henryk Śleżyk postanowili utworzyć nielegalną organizację. Twórcą i komendantem nielegalnej „OBWiW” był 18 letni wówczas Józef Gniot „Lis” związany z Krucjatą Eucharystyczną, chórem kościelnym, Milicją Niepokalanej, której opiekunem był ks. Franciszek Aszyk. Komendant organizacji Józef Gniot pseudonimem „Lis” posługiwał się w organizacji, a drugim pseudonimem, „Grot” posługiwał się przy werbowaniu nowych członków. Zastępcą komendanta był Henryk Śleżyk: Grom”, a sekretarzem Zenon Grzegorowski „Pióro”. Z organizacją związani byli też: Czesław Rzadkosz „Jastrząb”, Jan Puczkarski „Sęk”, Jan Mokwiński i Stanisław Makowski. ,,Młodzi konspiratorzy oprócz pseudonimów nadali sobie stopnie wojskowe, co miało pomagać im podczas werbunku nowych członków i świadczyć o tym, że grupa jest silna i dobrze zorganizowana”. „Młodzi mężczyźni postanowili wyrazić swój sprzeciw wobec łamania ich praw i wolności. Ustalono, że każdy z nich będzie wyszukiwać ludzi, którzy szkodzą Kościołowi katolickiemu. W czasie jednego z zebrań rozmawiali też o możliwości wysyłania anonimowych listów do osób, które ich zdaniem zwalczały wiarę. Planowali w przyszłości połączenie się z Armią Krajową, której oddziały partyzanckie działały jeszcze w Bydgoskiem”. Konspiratorzy odbyli tylko dwa zebrania organizacyjne i przeprowadzili dwie akcje rozwieszania ulotek antypaństwowych, w których wzywali do walki z komunizmem dla dobra Boga i Ojczyzny. Celem akcji było „dodanie otuchy Polakom w walce z ówczesnym rządem.”

Pierwszą akcję ulotkową, która miała miejsce dnia 4 grudnia 1949 roku przeprowadzili: Jan Mokwiński oraz Stanisław Makowski. Akcja polegała na rozwieszeniu czterech ulotek w różnych miejscach Fordonu. Pozostali członkowie organizacji, nie wiedzieli o tej akcji. Następna akcja rozwieszania ulotek przez Jana Mokwińskiego miała miejsce wieczorem 8 grudnia 1949 roku. Na trop organizacji Urząd Bezpieczeństwa trafił następnego dnia i aresztował 6 członków organizacji, którzy potwierdzili swoją przynależność do OBWIW i ujawnili Czesława Rzadkosza, którego aresztowano 10 grudnia. W trakcie śledztwa aresztowano również Jana Pawłowskiego (ur. w 1927 r.), byłego prezesa Milicji Niepokalanej, sekretarza POP PZPR na terenie papierni fordońskiej. Był przetrzymywany w tymczasowym areszcie Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego od dnia 12 grudnia 1949 roku do dnia 27 stycznia 1950 roku. Śledztwo wobec niego zostało umorzone z powodu braku dowodów winy. Ustalono, że Pawłowski utrzymywał z członkami organizacji tylko stosunki koleżeńskie. Przed wypuszczeniem na wolność musiał pod groźbą kary więzienia podpisać zobowiązanie do zachowania ścisłej tajemnicy na temat tego, co zobaczył w PUBP w Bydgoszczy”. 20 lutego 1950 roku Wojskowy Sąd Rejonowy w Bydgoszczy pod przewodnictwem kpt. Bolesława Wnorowskiego i w obecności prokuratora wojskowego por. Henryka Gramzy wydał wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Józefa Gniota skazano na 9 lat pozbawienia wolności, Henryka Śleżyka, Jana Mokwińskiego i Zenona Grzegorowskiego na 7 lat, Stanisława Makowskiego na 6 lat. Przy wymiarze kary, jako okoliczności obciążające, sąd wziął pod uwagę stosunkowo wysoki poziom rozwoju umysłowego oskarżonych. Na mocy ustawy o amnestii z 22 listopada 1952 r. Mokwińskiemu zmniejszono wymiar kary o połowę do 3, 5 roku, Makowskiemu do 4 lat, Gniotowi do 6 lat, Grzegorowskiemu do 4 lat i 8 miesięcy.

21 lutego 1950 r. osiemnastoletni Czesław Rzadkosz skazany został na 6 lat pozbawienia wolności. W czasie rozprawy Rzadkosz przyznał się do winy, wyjaśniając, ze wstąpił do organizacji, ponieważ sądził, że w obecnym ustroju zwalcza się religię, a on chciał jej bronić. W jego charakterystyce funkcjonariusz WUBPsi zapisał: „Był członkiem ZHP w roku 1947, gdzie prowadził kierunek prawicowy. Ponadto był w chórze kościelnym, w 1949 r. chcąc uczyć się w gimnazjum i mieć poparcie ze strony ZMP, wstępuje w dane szeregi, jednak nie przejawia żadnej żywotności w danych szeregach. Wymieniony nie jest przychylnie ustosunkowany do obecnego ustroju. Wśród miejscowej ludności nie cieszy się dobrą opinią. Rodzina wymienionego jest bardzo klerykalna i nie podoba im się to, co postępowe”.

W czasie pobytu w więzieniu w Bydgoszczy Rzadkosz prowadził „wrogą” dyskusję z kolegami z celi, za co został dyscyplinarnie ukarany „siedmiodniowym twardym łozem”. 21 listopada 1953 r. na posiedzeniu niejawnym WSR w Bydgoszczy na mocy ustawy o amnestii postanowił złagodzić mu karę o 1/3. W uzasadnieniu podano, że Rzadkosz do organizacji został wciągnięty przez starszych kolegów, a organizacja nie prowadziła szerszej działalności. Został zwolniony 12 grudnia 1953 r., po czym powołano go na trzy lata do wojska.

Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 19 marca 2013 roku w sprawie Czesława Stanisława Rzadkosza urodzonego 29.09.1931 r., w Bydgoszczy, syna Stanisława i Bronisławy ujawnia na podstawie akt:

– Sprawa Obiegowa[SO] 8/49 Ref. V PUBP w Bydgoszczy 21.01.1949 – 02.03.1953 IPN By 069/451 t. 3[451-0] Operacyjna ochrona” gimnazjów ogólnokształcących i średnich szkół zawodowych w pow. bydgoskim. Czesław Rzadkosz, uczeń 2 klasy Gimnazjum Piekarniczo-Cukierniczego w Bydgoszczy był członkiem nielegalnej organizacji pod nazwą „Organizacja Broniąca Wolności i Wiary” i posługiwał się pseud. „Jastrząb”. 4.12.1949 członkowie ww. organizacji rozlepili na terenie Fordonu ulotki „o treści antypaństwowej”. Materiały złożono do archiwum 26.09.1955 Pod sygn.451/0.

– Akta śledcze 112/49 PUBP w Bydgoszczy 08.12.1949 – 04.02.1963 IPN By 070/2875 t.1-2[2950/III] Objęty śledztwem prowadzonym od 13.12.1949. Do 30.01.1950 w sprawie przynależności do nielegalnej organizacji pod nazwą „ Organizacja Broniąca Wolności i Wiary” pod pseud. „ Jastrząb”. Zatrzymany 9.12.1949, tymczasowo aresztowany postanowieniem Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Bydgoszczy{Pr.II-468/49] z 12.12.1949. Akt oskarżenia sporządzono 31.01.1950. Oskarżając ww. o to, że „w okresie od dnia 27 października 1949 do dnia 8 grudnia 1949 w Fordonie pow. Bydgoszcz, jako członek nielegalnej organizacji pod nazwą „Organizacja Broniąca Wolności i Wiary” usiłował przemocą zmienić ustrój Państwa Polskiego i w ramach działalności tej organizacji brał udział w trzech zebraniach organizacyjnych”. – Akta sądowe Sr.49/50 Wojskowy Sąd Rejonowy w Bydgoszczy 08.12.1949 – 29.12.1965 IPN By 66/2007 Skazany wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z 21.02.1950 na karę 6 lat pozbawienia wolności i utratę praw obywatelskich i honorowych na okres 2 lat za przynależność do nielegalnej organizacji „OBWiW”, której celem było obalenie istniejącego ustroju państwa. Postanowieniem WSR w Bydgoszczy złagodzono karę więzienia do 4 lat na mocy ustawy o amnestii z 22.11.1952 z zachowaniem kar dodatkowych. Wyrok odbywał w Bydgoszczy, Koronowie, Piechcinie, Potulicach i Jelczu.

– Akta administracyjne PUBP w Bydgoszczy 27.01.1949 – 30.12.1949 IPN By 047/6 [NR-6-7] Sprawozdania Szefa PUBP w Bydgoszczy. Czesław Rzadkosz pseud. „Jastrząb” członek nielegalnej organizacji „ Organizacja Broniąca Wolności i Wiary” w Fordonie figuruje w „Sprawozdaniu miesięcznym PUBP w Bydgoszczy o pracy aparatu BP na wsi za okres od dnia 26.11.49 do dnia 26.12.1949” jako osoba aresztowana za przynależność do nielegalnej organizacji.

– Sprawa Obiektowa[SO] „Baza” 8409/8077/71 Wydz. III KWMO w Bydgoszczy 24.09.1955 – 30.06.1973 IPN By 069/1348 t2 [1354/IV] Materiały dotyczące kontrwywiadowczego rozpracowania „osób o nastawieniu proniemieckim mogących stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa” Czesław Rzadkosz był sprawdzany w związku z planowanym wyjazdem na Targi Lipskie do NRD.

– Teczka kandydata na Tajnego Współpracownika[kTW] KPMO w Bydgoszczy 18.05.1972 – 31.01.1974 IPN By oo105/332{mkf32030/I-k] Opracowywany jako kandydat na tajnego współpracownika [kTW] w celu rozeznania działalności byłych członków nielegalnej organizacji zamieszkałych w Bydgoszczy-Fordonie pod nazwą Organizacja Broniąca Wolności i Wiary. Rozpracowanie zakończono z powodu kategorycznej odmowy ww. do współpracy ze służbą bezpieczeństwa. Materiały złożono w archiwum pod sygn. 32030/I-k i zmikrofilmowano.

– Charakterystyka Wydz. „C’”KWMO w Bydgoszczy 19.03.1974-27.03.1974 IPN By 09/26 {26/O] Charakterystyka nielegalnej organizacji pod nazwą Organizacja Broniąca Wolności i Wiary działającej na terenie Bydgoszczy i Fordonu od27.101949 do 9.12.1949. Czesław Rzadkosz był członkiem organizacji i uczestniczył w jej zebraniach, na których omawiano m. in. cele organizacji t. j. rozrzucanie „wrogich” ulotek, nawiązanie kontaktu z AK.

Stadion wybudowano w latach 1962 – 1967. W skład kompleksu sportowego weszły: boisko okolone bieżnią i rozbiegami do uprawiania konkurencji lekkoatletycznych: trybuna, pawilon sportowy z szatnią, pokojami do gier, świetlicą i kawiarnią. Wszystko otoczone estetycznym parkanem. Sam pawilon sportowy wyceniony został na kwotę około 700 tys. złotych. Całość tego kompleksu zrealizowano głównie w czynie społecznym. Dalsze elementy tego kompleksu o charakterze wypoczynkowo – turystycznym i hotelowym stanowiły jego plany docelowe. Budowa trwała do 1967 roku. Oddanie do użytku nastąpiło w 1968 roku.

źródło: jerzygotowała.blox.pl